उनको वचनले दुख्यो मन आज
र पो चाल पाएँ बाँचेकै रहेछु
आघातले पत्थर बन्छ मुटु भन्थे
आफूभित्र मान्छे साँचेकै रहेछु

एकान्त रोजेँ सारा संसार भुल्न
सकिनँ ढाँटेर आफैँलाई छल्न
पीरको जलनले पछि हटेँ चुपचाप
र पो चाल पाएँ कायर पो रहेछु
दु:ख खेप्न सक्ने उठ्छ माथि भन्थे
आफूभित्र आफैँ घायल पो रहेछु

सम्हालेर छामेँ टुट्छ्यौ कि भनेर
चिन्दै चिनिनँ त्यति धेर चिनेर
गीतको हरफमा गाउँदै रहेँ छिनछिन्
र पो चाल पाएँ अल्झेकै रहेछु
बग्ने खोला कहिल्यै रोकिँदैन भन्थे
बाफिएर शीतमा बल्झेकै रहेछु

कुनै पनि खाले बलमिच्याइ  सहन मन  नलाग्नु मानवीय स्वभाव हो  !  नियम बनाएपछि पालन नगर्ने हो भने विधान र संविधान किन बनाउने हो ? अब पनि नबोले त जिभ्रो नै थुत्नान् भन्ने डर भयो । बाटोमा हिँड्दा पनि लाठो खानु पर्ने त अतिवादतर्फको यात्रा  होइन र ?  वैचारिक स्वतन्त्रता जिन्दावाद ! बलवाद मूर्दावाद ! सबैखाले बलजिवीहरूको मति सुध्रोस् भन्ने कामनाकासाथ ५ वर्ष पहिले आफैँले कम्पोज गरेको फैजको कृति सम्झेँ-

बोल, कि लब आजाद हैं तेरे
बोल, ज़बां अब तक तेरी है
तेरा सुतवां1 जिस्म है तेरा
बोल, कि जाँ अब तक तेरी है

देख कि आहन्गर2 की दुकां में
तुन्द3 हैं शोले, सुर्ख़ हैं आहन
खुलने लगे क़ुफलों4 के दहाने5
फैला हर ज़ंजीर का दामन

बोल कि थोड़ा वक्त बहुत है
जिस्म-ओ-ज़बाँ की मौत से पहले
बोल, कि सच ज़िन्दा है जब तक
बोल जो कुछ कहना है कह ले!

1. गठीला, 2. लुहार, आहन – लोहा, 3. तेज, 4. ताले, 5. मुंह

Notation by Aavaas

रातो र चन्द्रसुर्जे, जङ्गी निसान हाम्रो
जिउँदो रगतसरि यो, बल्दो यो सान हाम्रो

हिमालझैँ अटल यो, झुकेन यो कहिल्यै
लत्रेन यो कहिल्यै, जङ्गी निसान हाम्रो
यो जन्मँदै जगत्मा कैयौँ प्रहार आए
साम्राज्य दुई हारे, हारेन सान हाम्रो

जबसम्म चन्द्रसुर्जे आकाशमा रहन्छन्
तबसम्म हुन्छ आफ्नै रातो रगत यो हाम्रो
गाईसरि छन् साधु जोजो यहाँ जगत्मा
सबको सरन बलियो, जङ्गी निसान हाम्रो

 गीतकार: महाकवि लक्ष्मिप्रसाद देवकोटा

जिन्दगीको मौसम रहँदै खन खन दिलको खेत
बाँझो नहोस् पानी पर्दै चेतन जल शुद्ध सफेद

अनन्त ठूलो सागरबाट घुमी घुमी मौसम आयो
खूब फुल्दछ दिलको माटो वर्षाले गान सुनायो
इन्द्रिय गोरू शरीर हलोमा बाँधी बाँधी खन खन खेत
बिउ छन् जगमा कर्म हजारौं रोप फुलाऊ लह लह खेत

जिन्दगीको मौसम रहँदै खन खन रोप फुलाऊ
पर्खन्न कसैलाई काल निठुरी हाय यसै ननिदाऊ
रोप रोप सब बिउहरू अहिले; अन्न फलोस् पछिलाई
नरुनु पछाडि आउँछन् जहिले हिउँद कडा तिमीलाई

संगीतकार, गीतकार तथा गायक- अम्बर गुरुङ

म बाहुन हुँ कि म छेत्री
या कुनै एक मतवाली
मेरो जात नसोध मलाई
म त मात्र खाली नेपाली

मञ्जुर छ गरीब म हुँला
भूल-चुक भएको होला
तर कसले नकार्न सक्छ
म विशाल मनको नेपाली

तिमी देश प्रवास जहाँ छौ
मेरो अन्तर मनमा छँदै छौ
कल्ले रोक्ला भेट्न तिमीलाई
मेरो मनको पासपोर्ट नेपाली

म गीत पनि गाउने नेपाली
प्रीत झन् लाउने नेपाली
हुन्छ काली भए पनि गोरी
तर हुनु पर्छ नेपाली

• हरि अधिकारी
  

  कवि हरि अधिकारी

गाइने दाइ; गाइने दाइ
तर्केर न जाउन मलाई छोडेर
आँखाको पानीलाई टक्कै रोकेर

तल छ खोला
प्यास लाग्यो होला
फुटेछ सारंगी
छुटे छ संगी
गोधूली- बेला
डिँगाको ताँती
अस्ताए देउता
सुस्ताउँनु जाती

उकालो अर्मला
तेर्पिलो भलाम
फुटेछ कुर्कुच्चा
छ छैन मलम
कालीको बगर
सेतीको डहर
बिर्सियो बाटो
ठाउँ न ठहर

दिल बहादुर गन्धर्व

तिमी नि एक्लै
म पनि एक्लै
जानु छ टाढा
रात भयो गाढा
बिसाउ पोको
पुर्याउंन धोको
खाली छ मन
रन्केको तन

हर्पनको दुवाली
बेगनासको बल्छी
मायाको बाटोमा
म भएँ अल्छी

मनको मझेरी
छ खाली खाली
बिर्सेछौ बाटो
तिमीले यसपाली

(PALAA PALAA)

AS TIME PASSED

As time passed the leaves of life kept falling
Night fell upon the threshold of evening time

Forgetting who I was I wandered amid strangers
I rose many a morning and many a dusk I set
I began to thirst and hunger for my own dreams
Your memory haunted me when flowers bloomed

At times I trembled with the strings of the guitar
At times I dropped like a mirror and shattered into pieces
I began to be betrayed by my own grief
My courtyard felt alien without you

Lyrics and Composition: Aavaas
Translation by Manjushree Thapa

पला-पला

पला-पला जिन्दगीको पात खस्दै गयो
*गोधूलिको *संघारमा रात खस्दै गयो

आफैँलाई बिर्सँदै म पराई माझ पुगेँ
धेरै बिहान झुल्किएँ म धेरै साँझ डुबेँ
मलाई आफ्नै सपनीको प्यास लाग्दै गयो
फूल फुल्दा तिम्रो मात्र याद जाग्दै गयो

कहिले बजेँ तारसँगै आफैँ थर्किएर
कहिले खसेँ ऐना जस्तै फुटेँ चर्किएर
मलाई आफ्नै वेदनाको आघात लाग्दै गयो
तिमी विना आफ्नै आँगन *प्रवास लाग्दै गयो

(यो गीत सुन्ने केही मित्रको शब्द-अर्थ खुलोस् भन्ने अनुरोधलाई पालन गरेको हुँ)

गीत र म्युजिक-भिडियो- www.aavaas.net/music.html मा उपलब्ध छ.

* साँझमा गाईको बथान हिंड्दा उडेको धूलो मिसिएको वतावरण 

* घरको दैलो र आँगनको बीचको भाग

* जन्मस्थानबाट परको विरानो ठाउँ

चित्र: मोहन खड्का

अँध्यारोमा जुन्किरीको साथ प्यारो लाग्यो
शिखर भने अझै टाढा यात्रा प्यारो लाग्यो

बाटोभरि कति भेटेँ यात्री सहयात्री
कति छुटे फेदीमा नै कति चढे माथि
नरोकिएँ दु:खमा म नरोकिएँ पीरमा
कहिले पुगेँ देउरालीमा कहिले पुगेँ भीरमा

फेरि पनि झेल्नु पर्ला कैयौं बाधा अड्चन्
म त यात्री फुकाउँदै जान्छु सबै बन्धन
तिम्रो पनि शिखर चढ्ने मन भए आऊ
जहाँसम्म मन मिल्छ हामी संगै जाऊँ

FIREFLY IN THE DARK
(A’n'dhyaaromaa Junkiri)

A firefly in the dark
What a delightful companion
On long journey
When the summit is far far away

Several I had
Companions and fellow travelers
Left some behind in the valley
Climbed up the hill with the others
Neither could sorrow stop me, nor would woe
Reach I will sometimes the resting place
On the way up and on the way down

Confront I will many hazards and obstacles
A traveler, I will go on unraveling all,
if your heart is on reaching the peak
Join me along, we be fellow travelers
As long as we so desire.

Translation by Kalpana Ghimire
Image by Mohan Khadka

आँसुले यो मन बहकिन्छ मातले पनि बहकिन्छ
रोकूँ भन्छु पीरहरू जलेर मन पग्लिदिन्छ

मायाको कुनै भर हुन्न कहाँकहाँ अल्झिदिन्छ
घाउ त बरु निको हुन्छ माया फेरि बल्झिदिन्छ
तलाउमा जून चहकिँदा मुहार उही झल्किदिन्छ
रोकूँ भन्छु पीरहरू जलेर मन पग्लिदिन्छ

फेवा र रुपा बेग्ला बेग्लै तरङ्ग उही फैलिदिन्छ
आँखा हो यो मनको ऐना पोल सबै खोलिदिन्छ
हत्केलाले घाम कसो’री छेकूँ चर्चा फेरि चलिदिन्छ
रोकूँ भन्छु पीरहरू जलेर मन पग्लिदिन्छ

(AANSULE YO MANN)

MY HEART GOES ASTRAY

My heart goes astray at tears, it goes astray at spirits
I try stopping my worries but my heart melts and blazes

There is no counting on love, it gets entangled everywhere
Wounds eventually heal but love keeps flaring up again
A certain face appears when the moon glimmers on the lake
I try stopping my worries but my heart melts and blazes

Fewa and Rupa stand apart, yet the same waves ripple on their surface
The eyes mirror the heart, they reveal all that one tries to hide
How could I block the sun with my hands: Rumors will spread
I try stopping my worries but my heart melts and blazes

Lyrics and Composition: Aavaas (album:Palaa Palaa)
Translation by Manjushree Thapa

मनको सारा अँध्यारोलाई कुचो लगाई बढारूँला
साथ पाऊँ विन्ती हजूर जुनी सँगै गुजारूँला

फूल टिपी माला गाँसे दुई दिनमै ओइली जाला
चोखो प्रितलाई देउता भाके सस्तो चर्चा फैली जाला
औंसीको यो मध्य रातमा रुपको झूटो गाथा किन
तिम्रो उचाई मानेँ हजूर अर्को सगरमाथा किन

पारी बनमा आगो लाग्दा दुखी हुन्छ मेरो मन
मनकै तापले जली जाउँला दुखाउँछ्यौ किन झन्
अब पार पाइँदैन माया बन्धन बुझेकै हो
खेपेकै हो शिरको घाम बर्खायाम रूझेकै हो

 THE DARKNESS OF THE HEART: A SONG

We’ll sweep away all the darkness of our hearts
Keep me company beloved let’s spend a lifetime together

Should I string a garland of flowers it will wilt in two days
Should I offer my pure love to God I will cheapen my words
Why tell false tales of form in the middle of this new moon’s night
I accept your height beloved why erect another Sagarmatha

We’ll sweep away all the darkness of our hearts
Keep me company beloved let’s spend a lifetime together

My mind hurts when the forest on the far side catches fire
Why hurt me more, I’ll burn away with the heat of my heart
There is no escaping now you’ve understood the bonds of love
You’ve suffered relentless sun you’ve gotten drenched in the rain

We’ll sweep away all the darkness of our hearts
Keep me company beloved let’s spend a lifetime together

Translation by Manjushree Thapa