झरीका बीच छाता, प्रेम र पलेँटी
काठमाण्डौ, भदौ १३
शुक्रबार साँझ बाहिर भदौरे झरी थियो र नेपालयको ‘आर”शालाभित्र छाता मुनी ओतिने प्रेमीका प्रसंगसँगै जोडिएर सुमधुर धुनहरू गुञ्जिँदै थिए । विगत ६ वर्षदेखि निरन्तरता पाउँदै आएको पलेँटीमा यासपाली मञ्चमा उपस्थित थिए गीतकार दिनेश अधिकारी । आरम्भमा दर्शकहरूलाई भित्रतिर आकर्षित गरिरहेको हुन्छ दादरा तालमा बजेको स्फूर्त धुनले । पदीय कारणले प्राय औपचारिक पोशाकमा देखिने दिनेश जसरी आधा बाहुलाको सर्टमा अनऔपचारिक देखिन्छन्, कार्यक्रम पनि सहज र अनऔपचारिक रुपमै अगाडि बढ्छ । कार्यक्रम संचालकतिर इशारा गर्दै दिनेश आफ्नो अगाडिको माइक्रोफोन हातमा लिन्छन् र उपस्थित दर्शकलाई स्वागत गर्दै आफ्नो अभिव्यक्ति यसरी राख्छन् – ‘पलेँटी शृंखलासित अब म पनि जोडिएको छु । मजस्तो आवाज नभएका गीतकारले पनि तपाईंहरू सामु आउने एउटा माध्यम भेटेका छौं । आज म साह्रै हर्षित छु ।’

दिनेशले विविध मूडका गीत रचेका छन् । उनका रचनामा मानवीय मनले महसुस गर्ने मिलन, बिछोड, विरहदेखि लिएर मस्तिष्कले पहिल्याउने सामाजिक सरोकारसम्म समेटिएका हुन्छन् । कार्यक्रमको पहिलो गीतले भने पीडालाई नै पछ्याएको हुन्छ । ‘जीवन भनूँ त घात छ’ गीतको पृष्ठभूमी र गायक भक्तराजसितको भेटका तितामीठा प्रसंग जोड्छन् दिनेश । भन्छन्- ‘एउटा गीतका निम्ति ‘गीतकार, संगीतकार र गायक तीनैजनाको उत्तिकै योगदान रहेको हुन्छ ।’
प्रकाश गुरुङ, राम थापा र दिनेश सुब्बाहरूका संगीत सिर्जनामा दिनेशका शब्दहरू उनिदै कार्यक्र अगाडि बढ्छ । दिनेश आफू प्रणयसूत्रमा बाँधिएको दिनलाई सम्झन्छन् र जीवनसंगिनी उषातिर हेर्दै त्यसदिनको घटनालाई कोट्याउछन्- ‘हाम्रो बिहेको दिन थियो । नारायणगोपाल दाइ लगायत मेरा सबै सांगीतिक मित्रहरू उपस्थित भइसकेका थिए तर संगीतकार राम थापा र गायक प्रकाश श्रेष्ठ भोज सकिनै लाग्दा मात्र आइपुगे । उनीहरू त मलाई उपहार दिन रेडियोमा ‘मलाई नजरको ईशारा नदेऊ’ रेकर्ड गर्नाका कारणले ढिलो भएका रहेछन् । उनीहरूले उपहार दिएको त्यो दिनको टेप मसँग अझै सुरक्षित छ ।’ सहज हाँसोमा टाउको हल्लाउँछन् दिनेश ।
कार्यक्रममा तीन वटा नयाँ धुन पहिलो पल्ट सार्वजनिक भएका थिए । तिनमा संगीतकार आभास र राजेन्द्र श्रेष्ठले संगीत भरेका हुन्छन् । एउटा गीतको प्रसंगमा दिनेशले पाकिस्तानी गायक गुलाम अलीलाई सम्झन्छन् । उनलाई लागेको रहेछ यो गीतमा फेरि धुन भरिए हुन्थ्यो । कवि गोष्ठीमा कुनै बेला गीतको पनि चर्चा चले वाचनको छनोटमा पर्ने गीत रहेछ यो ।
ओठभरि दुख्छ जीवन आँखाभरि दुख्छ
हिडूँ भन्छु पैतालामा जिन्दगी नै दुख्छ
शक्ति बल्लभ, प्रकाश गुरुङ र नारायणगोपाल हुँदै मध्यान्तरसम्म पुगेको कार्यक्रम गलैँचा कारखानामा तान बुन्ने युवतीको व्यथादेखि लिएर ‘कहिले छायाँसँग’ खसेका र कहिले मायामा फसेका सिर्जनामा तरङ्गित थियो ।
मधयान्तरपछि गीतकार दिनेश झनै खुलेर रचनाकर्मप्रतिका आफ्ना धारणाहरु प्रष्ट्याउथे र उनकै छेउमा पलेँटी कसेर गाइरहेका गायक गायिका सुरज र मीनालाई ईशाराले प्रशंसा गर्थे । कर्यक्रममा अम्बर गुरुङ, नातिकाजि, गोपाल योञ्जन, दीव्य खालिङ र न्ह्यू वज्राचार्यसितका सन्दर्भहरू त जोडिएर आए नै । दीव्य खालिङले नारायणगोपाललाई भेट्न लिएर गएको र नारायणगोपालले गीतमा रहेको कुनै एउटा शब्द परिवर्तनको लागि छलफल गरेकोमा आफू सहमत हुँदाहुँदै पनि संगीतकार र गायकको विवादले झण्डै आफ्नो रचनाले नारायणगोपालको आवाजबाट बन्चित हुनु परेको प्रसंग रोचक थियो । साथै शब्दमा त्यतिधेरै सचेत नारायणगोपालले नै गाएको गीत ‘तिमी जुन रहरले’ मा ‘राताम्य’ को ठाउँमा ‘रक्ताम्य’ भएर रेकर्ड हुन पुगेको सन्दर्भ पनि रोचक थियो । दिनेशले पलेँटीमा भने त्यो गल्तिलाई सच्याउन पाएकोमा खुसी पनि व्याक्त गरे ।

कार्यक्रममा दिनेश गीतकारका रुपमा त छँदै थिए । उनले कविको आफ्नो परिचयलाई पनि प्रभावशाली ढंगले प्रस्तुत गरे । बाजाहरूको सुर मिलाउँदै गरेको अवस्थालाई छोपेर कार्यक्रम संचालन गरिरहेका संगीतकार आभासले अनुरोध गरे- ‘दिनेश दाइ ! मौकाको फाइदा उठाउँ न । एउटा कविता सुनौं ।’ दिनेशले कविता सँग्रहको पाना पल्टाएर छाने ‘बिहे’ शीर्षकका दुईवटा छोटा प्रसङ्ग । कवितामा बिहे हुनु पहिले एउटै छाता मुनी ओतिएका प्रेमी जोडीको मनस्थिति र बिहेका केही वर्षपछि एउटै छाता मुनी ओतिँदा तिनै जोडीमा देखिने विपरित मनस्थितिलाई प्रभावशाली ढंगले समेटिएको हुन्छ । फेरि गीतमै फर्कँदा प्रस्तुत गीतले त्यस्तै अवस्थालाई शंकेत गरे झैँ लग्थ्यो-
तिमी जुन रहरले ममा फुल्न आयौ
सबै सुख हराए सधैं चोट पायौ
यसरी ‘आर’शाला भित्रको पलेँटीमा छाता मुनी र छाता बाहिरका प्रेमीको मनोदशाका अनेकौं कोणको सिर्जनात्मक वर्षा भइरहँदा बाहिर आकाश अझै थाकेको थिएन तर रात छिप्पिँदै गएकोले होला बाटोमा छाता मुनी ओतिने प्रेमी जोडीहरू भने देखिन्नथे ।







